English
Men
Kapadokya Rehberi
Peribacası Dergisi
Peribacası Kapadokya Yayınları
Kapadokya Firmaları
Kapadokya Fotoğrafları
Kapadokya Fotoğrafçıları
Kapadokya Haritaları
Kapadokya Karikatürleri
Kapadokya ve Sanat
Kapadokya Yazıları
Kapadokya Yayın Arşivi
Kapadokya Efemera Arşivi
Kapadokya Video-Film Arşivi
Sosyal Medya Adreslerimiz
Sivil Toplum Kuruluşları
Önemli Telefonlar ve Linkler
Site Güncellemeleri
Firma Arama
Şehir
İlçe-Belde
Hizmet Alanı
Firma
Anket

Sanat ve müzik festivalleri Kapadokya'ya olan ilginin artmasını sağlıyor mu?
       
Evet.
Hayır.
Mail List
Yeni Kayıt
Şifremi Unuttum

ÖZLÜCE KÖYÜ

ÖZLÜCE KÖYÜ

Yazan: Yavuz İşçen
Ağustos 2010

Kapadokya’nın tipik Rum köylerinden biri olan Özlüce, Derinkuyu ilçesine bağlı şirin bir yerleşim yeri. Köye girdiğinizde hemen dikkatinizi çeken eski Rum evleri, günümüzde köyün yeni binaları arasında biraz sıkışmış gibi görünse de kendilerini hemen hissettiriyorlar. Köyün içinde yüksekçe bir alana yapılmış olan Kutsal Havariler Kilisesi, siz istemeseniz de hemen gözünüze ilişiveriyor. Artık eski bir Rum köyünde olduğunuzdan emin olabilirsiniz. Köydeki yaşanmışlıklar ve eskinin izlerini sürme dürtüsü bütün benliğimizi kaplıyor ve başlıyoruz köyü dolaşmaya.

Rumlar dönemindeki adı ‘Melagobia’ olan Derinkuyu, eskiden içme suyunun 60-70 m derinliğindeki kuyulardan çıkartılmasına dayanılarak bu isimle anılmış. Derinkuyu ve çevresinde, 1924 mübadelesi öncesinde yoğun bir Rum nüfus yaşıyormuş. Hatta Türkler Derinkuyu’ya ilk geldiklerinde Rumların onları kuşku ile karşıladıkları ve Derinkuyu merkeze yerleşmelerine uzun süre izin vermedikleri söyleniyor. Derinkuyu’ya bağlı Suvermez ve Özlüce köyleri Rum nüfusun yoğunlaştığı bölgeler olarak öne çıkıyor. Suvermez Köyü başka bir yazımızın konusunu oluşturacak; biz şimdi Özlüce üzerine yoğunlaşalım.
Özlüce köyünün bilinen geçmişi M.Ö. 4. yy’a kadar iniyor. Ortaçağ’daki adının ‘Zeila’ olduğunu bildiğimiz köy sonraları bu isimden türetilme Zile adıyla anılmış. Kapadokya’nın Perslerin hakimiyeti altında olduğu yıllarda (MÖ. 547-331) kayıtlarda adı ‘Zela’ olarak geçen Özlüce Köyü, Perslerin bölgedeki önemli kutsal alanlarından birini oluşturuyordu. Strabon Coğrafya adlı eserinde, Zela kutsal alanının, adları, Anaitis, Omanos ve Anadates olan popüler üç tanrıya adanmış olduğunu belirtmektedir. Bu alanların Zeus ve ateş kültü ile bağlantılı olduğu bilinmektedir.
Mübadele öncesi Rum nüfusun yoğun olarak yaşadığı köylerden biri olan Özlüce’de 1900’lü yılların başlarında 350 Rum evine karşılık 20 kadar Türk evi bulunduğu kayıtlı. Türk aileler bu köye yaklaşık 3 km ilerideki Avşören’den gelip yerleşmişler. Türk ailelerin geçimlerini, zengin Rum ailelerin bağ-bahçe işlerini yaparak sağladıkları biliniyor. Günümüzde Özlüce’de 300 kadar ev bulunmakta ve yaklaşık 2000 kişi yaşamaktadır.

Kutsal Havariler Kilisesi
Köyde Rumlardan kalma kesme taşlardan yapılmış haç planlı bir Post-Bizans kilisesi bulunmaktadır. Günümüzde cami olarak kullanılan kilise, ‘Oniki Havari Kilisesi’ adıyla bilinmektedir. Yapının giriş kapısı üzerinde yer alan Rumca kitabesinde ‘Kutsal Havariler Kilisesi’ olarak adlandırıldığı görülmektedir.
“Kutsal havarilerin bu çok mukaddes ve güzel mabedi Yüce Allah’ın ebedi hamd amacı ile Sultan Mecid’in padişahlığı zamanında ve bu yörede baş rahip olan Konya (metropoliti) Neofitos zamanında inşa edildi. Burada bulunan İsa sever Ortodoks Hıristiyanlarca cesur bağış ve büyük mücadelelerle. İsa Yılı 1849 Mart 16”
Kilisenin kitabesinde yer alan yukarıdaki metinden anladığımıza göre yapı, Osmanlı Sultanı I. Abdülmecid döneminde 16 Mart 1849 yılında hizmete açılmıştır. Köyde yaşayan Rumlar ve Konya Metropoliti Neofitos’un maddi katkılarıyla yaptırılan kilisede giriş kapısının iki yanında dış duvar üzerinde Tevrat’tan alınma sahneler resmedilmiştir. Günümüze kadar ulaşmış olan bu sahnelerde kapının solunda ‘Fırında üç Yahudi gencin yakılması’ sahnesi, sağ tarafında ise biraz yıpranmış durumda ‘İbrahim Peygamberin oğlunu kurban etmesi’ sahnesi yer almaktadır.
Fırında üç Yahudi gencin yakılması sahnesi: Kral Nebukadnetsar’ın heykeline tapmayı reddeden ve adları Şadrak, Meşak ve Abed-negro olan İbrani gençler fırına atılarak yakılmaya mahkum edilirler. Ancak Allah, meleği Mikael aracılığı ile gençleri kurtarır. Hıristiyan kilisesi sonradan bu gençleri aziz olarak ilan eder. Yeniden dirilişi simgeleyen bu sahne, Kapadokya kiliselerinde toplam 5 yerde resmedilmiştir. İnançları uğruna kendilerini kurban eden, ancak tanrının mucizevi gücü sayesinde kurtulan gençler ile ateşe atıldığı halde yanmadan kurtulan İbrahim Peygamber’in yaşamı arasında kurulan paralellik bu sahnenin sevilmesine neden olmuştur. Kapadokya kiliselerinde 11. yy’dan itibaren görülmeye başlayan bu anlatımın 13 ve 14. yüzyıllarda yaygınlaştığı bilinmektedir.
İbrahim Peygamber’in oğlunu Tanrı’ya kurban etme sahnesi: Kapadokya kiliselerinde çok nadir olarak resmedilen bir sahnedir (Birer örneği, Ürgüp’te Teknecik Mahallesi’ndeki Aziz Georgios Kilisesi’nde ve Avanos Çavuşin köyündeki Vaftizci Yahya Kilisesi’nde bulunmaktadır). Bu öykünün kutsal kitaplara geçmiş olan ilk anlatı biçimi Tevrat’ın Tekvin kitabında yer almaktadır. Anlatıya göre İbrahim Peygamber’in karısından çocuğu olmamaktadır. Bu nedenle peygamber karısının cariyesinden bir çocuk sahibi olmuştur. Bir gece peygamber rüyasında karısından çocuğunun olduğunu görür. Bunun üzerine tanrıya kendisine bir çocuk vermesi halinde onu tanrıya kurban edeceğini söyler. Tanrı ona bir çocuk verir ancak İbrahim Peygamber çocuğunu kurban etmez. Bunun üzerine Tanrı, İbrahim’in kendine olan inancını denemek ister ve ona öz oğlu İshak’ı kurban etmesini buyurur. Bu emir üzerine İbrahim oğlunu alır ve Tanrı’nın istediği yere gider. Oğlunu bağlayarak eline bıçağı alır; tam boğazını keseceği sıra gökten tanrının bir meleği iner ve ona oğlunu kurban etmemesini, bunun için bir koç getirdiğini söyler. İbrahim Peygamber bunun üzerine meleğin getirdiği koçu tanrıya kurban eder. Müslümanlıkta var olan kurban geleneğinin kökeni bu olaya dayanmaktadır.
Kutsal Havariler Kilisesi’nde dikkati çeken diğer bir unsur, giriş kapısını çevreleyen üzüm motifli işlemeler ve kilisenin içindeki zengin ahşap işçiliği gösteren süslemelerdir. Ahşap süslemelerin 1860 yılında yapılan bir bağış sonrası kiliseye ilave edildiği bilinmektedir. İki katlı ve ahşap localı olarak inşa edilen kilise, Rumların 1924 mübadelesi sonrası bölgeyi terk etmelerini takiben 1935 yılında minare ve mihrap ilave edilerek camiye dönüştürülmüştür. Bazı kaynaklarda bu tarih 1939 olarak verilmektedir. Günümüzde de cami olarak kullanılan kiliseyi, Özlüce köylüleri ‘kilise-cami’ olarak adlandırmaktadırlar. Kitabesinde ise ‘Özlüce Köyü Eski Cami-i’ yazmaktadır. Camiye dönüştürülmesi için Muhacir Rıfat Bey’in 500 TL karşılığı yapıyı hazineden satın alarak cami olarak kullanılmak üzere köye bağışladığı bilinmektedir. Camiye dönüşüm sırasında yapının özgün özelliklerinin korunmasına özen gösterilmiştir. Kilisenin özgün mimari yapısından sadece çan kulesinin yıkıldığı ve günümüze ulaşmadığı bilinmektedir. Diğer mimari unsurlar, sütun başlıkları, pencere demirleri üzerinde bulunan haçlar, süslemeler ve freskler korunmuştur. Yapıda ayrıca bahçe duvarında yapı taşı olarak kullanılmış, üzerinde kabartma figürler ve yazılar bulunan mermer mezar taşları da dikkat çekicidir.

Maşatlık Kilisesi
Köyün içinde maşatlık mevkiinde oldukça bakımsız durumda bir kilise daha bulunmaktadır. Maşatlık Kilisesi adıyla anılan ve Post-Bizans özellikleri gösteren kilise, kesme taşlardan yapılmıştır. Dikdörtgen planlı ve dıştan çıkmalı tek apsisli olan kilisenin 1849 yılında hizmete açılan Kutsal Havariler Kilisesi’nden daha önce yapılmış olabileceği düşünülmektedir. Kilise kapısı üzerinde büyük bir haç işareti bulunmaktadır. Kapının üzerinde yer alan kitabesi yok olmuş durumdadır.

Manastır İlköğretim Okulu
Köyde yaşayan Rumların 1892 yılında kiliseye bağlı bir okul inşa ettikleri bilinmektedir. ‘Manastır İlköğretim Okulu’ adıyla açılan bu okul kesme taşlardan tek katlı olarak yapılmıştır. Duvarların çevrelediği büyükçe bir bahçesi vardır. Rumların 1924 mübadelesi sonrası bölgeyi terk etmelerini takiben bina, 10 yıl kadar boş kalmıştır. 1935 yılından sonra bazı düzenlemeler yapılarak tekrar eğitime açılmıştır. Okul 1969 yılında önemli bir revizyon geçirmiştir. Yenileme sırasında bina iki katlı hale getirilmiş ve yeni sınıflar, odalar oluşturulmuştur. Günümüzde ‘Özlüce İlköğretim Okulu’ adıyla bilinen okulda eğitim ve öğretim devam etmektedir.

Özlüce Yeraltı Şehri
Köyün içinde turizme açık bir de yeraltı şehri bulunmaktadır. Tam olarak temizlenmemiş olan yeraltı şehri yatay olarak düzenlenmiş tek katlı bir görüntü sunmaktadır. Geniş bir alana yayılmış olan yeraltı şehrinde kilit taşına kadar olan bölüm daha yenidir. Kilit taşı yaklaşık 2 metre çapındadır ve granitten yapılmıştır. Kilit taşından sonra şehrin kaya oyma mekanlarıyla karşılaşılır. Burada erzak deposu olarak kullanılmış bölümler ve çeşitli odalar bulunmaktadır.

Not: Bu yazı Peribacası Kapadokya Kültür ve Tanıtım Dergisi’nin Ağustos 2010 sayısında yayınlanmıştır. Derginin telif hakları ile korunmaktadır. Hiçbir şekilde kopyalanamaz. www.cappadociaexplorer.com

 

Okunma Sayısı Okunma Sayısı: 11762 Eklenme Tarihi Tarih: 2010-12-19

Özlüce Köyü
Özlüce Köyü
Özlüce Köyünde eski Rum evlerinden biri
Özlüce Köyünde eski Rum evlerinden biri
Kutsal Havariler Kilisesi (Oniki Havari Kilisesi)
Kutsal Havariler Kilisesi (Oniki Havari Kilisesi)
Kutsal Havariler Kilisesi (Oniki Havari Kilisesi)
Kutsal Havariler Kilisesi (Oniki Havari Kilisesi)
Kutsal Havariler Kilisesi (Oniki Havari Kilisesi)
Kutsal Havariler Kilisesi (Oniki Havari Kilisesi)
Kutsal Havariler Kilisesi-İbrahim Peygamberin oğlunu Tanrıya kurban etme sahnesi
Kutsal Havariler Kilisesi-İbrahim Peygamberin oğlunu Tanrıya kurban etme sahnesi
Kutsal Havariler Kilisesi-Avludaki tavan süslemelerinden bir ayrıntı
Kutsal Havariler Kilisesi-Avludaki tavan süslemelerinden bir ayrıntı
Kutsal Havariler Kilisesi-Fırında üç Yahudi gencinin yakılması sahnesi
Kutsal Havariler Kilisesi-Fırında üç Yahudi gencinin yakılması sahnesi
Kutsal Havariler Kilisesi
Kutsal Havariler Kilisesi
Kutsal Havariler Kilisesi-Küçük rehberlerimiz
Kutsal Havariler Kilisesi-Küçük rehberlerimiz
Kutsal Havariler Kilisesi
Kutsal Havariler Kilisesi
Kutsal Havariler Kilisesinin içi
Kutsal Havariler Kilisesinin içi
Kutsal Havariler Kilisesinin içi
Kutsal Havariler Kilisesinin içi
Kutsal Havariler Kilisesinin ahşap süslemeleri
Kutsal Havariler Kilisesinin ahşap süslemeleri
Maşatlık Kilisesi
Maşatlık Kilisesi
Manastır İlköğretim Okulu
Manastır İlköğretim Okulu
Manastır İlköğretim Okulu
Manastır İlköğretim Okulu
Özlüce Yeraltı Şehri
Özlüce Yeraltı Şehri
Özlüce Yeraltı Şehri
Özlüce Yeraltı Şehri
Özlüce Yeraltı Şehri görevlisi Ayhan Sivritepe
Özlüce Yeraltı Şehri görevlisi Ayhan Sivritepe


Nevşehir Hava Durumu
Seçimi Hatırla
İl Seç
İstatistik
Toplam : 67565016 ziyaretçi
Bugün : 20773 ziyaretçi
Dün : 41748 ziyaretçi
S. Yükleme Süresi : 0.63 sn

toplu mail


Copyright 2009 - Tüm hakları saklıdır. Sitemizdeki tüm fotoğraf, yazı, doküman ve düşünce ürünleri 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi kopyalanamaz. Aksine davrananlar hakkında avukatımız aracılığı ile hukuki takibat yapılacaktır.
 

cappadocia@cappadociaexplorer.com