Aslında her şey bundan 20 yıl kadar önce Kazağın Hüseyin’in Hollanda’dan 10 adet çilek fidanı getirmesiyle başladı. Göre Kasabası halkı böyle bir bitkinin adını daha önce biliyordu, ama nasıl bir şey olduğundan haberdar değildi.
Kazağın Hüseyin getirdiği fideleri bahçesinin bir köşesine dikti. Dikmesine dikti de, bu bitki yerinde durmuyor, ha babam kol salıyor, gördüğü her toprak parçasına bir kök verip hemen oracıkta yeni bir fide meydana getiriyordu. İki yıl içinde Hüseyin gördüğü herkese fide hediye eder oldu. Fideleri alanlar da daha sonra aynı şeyi yaptılar.
O kadar ki; Göre’den Avanos’a ilk geldiğinde çileğin Hollanda’dan Göre’ye yaptığı yolculuğun üstünden 5 yıl bile geçmemişti. Avanos’ta ilk emekli başkomiser Osman Nuri Gencer ve eşi Hatice Gencer sahip çıktı bitki dünyasının bu şımarık ve arsız çocuğuna.
Lezzeti, kokusu, görüntüsü çok güzeldi. Bakımı kolaydı. Verimi fazlaydı. Bu nedenle herkes, her yer onu istiyordu.
Ama o Göre Kasabası’nı sevdi. Oraya yerleşti. Ben ve o zamanlar ortak patates tarımı yaptığımız çocukluk arkadaşım Ali Kahraman (Nam-ı diğer Barut Ali) Oylu’daki müşterek tarlamızda küçük bir alanda çilek tarımını başlattık. İnanılmazdı! Suyu ver; gerisine karışma.
Gidebildiği her yere gidiyor, kolunun uzandığı her noktada hemen yeni bir hayat başlatıyordu.
Ne var ki biz, çileğin veriminin ne olduğunu, nasıl olması gerektiğini, Oylu’da sular kesilince Kalaycık bölgesine geçmek zorunda kaldığımız zaman anladık. Kalaycık’ın bimsli (Pomza-Hışır) toprağı kelimenin tam anlamıyla kudurtmuştu çileği. Ali’ye patatesin artık miadını doldurduğunu, çilek tarımı yapmak için bundan daha elverişli bir yer bulunamayacağını anlattım. Kime söylüyorsun? Patates ekmezse öleceğini sanan tüm yöre halkı gibi Ali de ha diyor, he diyor geçiştiriyor... 15 sene geçiştirdi. Bir zaman geldi ki patates, yıllardır ekildiği toprakta isyan etmeye başladı. Mantarlı oluyordu. Aşırı gübre verildiği için dayanıksız oluyordu. Aşırı gübre verilmezse verim çok düşüyordu. Gübre de toprağı iflas ettirmişti.
En kötüsü patates para etmiyordu. Sözgelimi benim bu satırları yazdığım 1 Temmuz 2004 günü 2003’ün patatesi 30 bin liradan alıcı bekliyordu. İhtimal ki büyük şehirlerde 500 bin liradan aşağı satılmıyordu. Bu olumsuzlukların en olumlu yanı 15 yıldır ikna edemediğimiz Barut Ali’nin çilek tarımına başlamasıydı. Avanos’un cuma pazarında bugünlerde tezgahlarda Barut Ali’nin çilekleri satılıyor. Etiketinde “Kapadokyalı Çilek” yazıyor.
Kapadokyalı çileğin en önemli özelliği Haziran’da çıkıyor, üzerine kar yağıncaya kadar ürün vermeye devam ediyor. Çilek, temmuz, ağustos, eylül ve ekimde başka yörelerde bu denli verimli olmadığı için turfanda oluyor ve yüksek fiyatlarla satılıyor.
Bugünlerde Nevşehir gazeteleri, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’nın girişimleriyle Göre’de ve bölgenin çeşitli yerlerinde alternatif tarım başlatıldığını yazıyor, çilek üstüne. Yazsınlar... Ben bu yıl kornişon salatalığı deniyorum. Önümüzdeki yıl kesinlikle brokoli yetiştireceğim. Her ikisini de Avanos’taki çiftliğimde denedim. Sonuç müthişti. Göre’de daha iyi olacağını biliyorum. İki yıl sonra gazeteler Tarım İl Müdürlüğü’nün alternatif ürün üretiminde yeni bir çeşit geliştirildiğini yazacaklar. Brokoli üstüne. Ben de “Kapadokyalı Brokoli”yi yazacağım.