English
Menü
Kapadokya Rehberi
Peribacası Dergisi
Peribacası Kapadokya Yayınları
Kapadokya Firmaları
Kapadokya Fotoğrafları
Kapadokya Fotoğrafçıları
Kapadokya Haritaları
Kapadokya Karikatürleri
Kapadokya ve Sanat
Kapadokya Yazıları
Kapadokya Yayın Arşivi
Kapadokya Efemera Arşivi
Kapadokya Video-Film Arşivi
Sosyal Medya Adreslerimiz
Sivil Toplum Kuruluşları
Önemli Telefonlar ve Linkler
Site Güncellemeleri
Firma Arama
Şehir
İlçe-Belde
Hizmet Alanı
Firma
Anket

Sanat ve müzik festivalleri Kapadokya'ya olan ilginin artmasını sağlıyor mu?
       
Evet.
Hayır.
Mail List
Yeni Kayıt
Şifremi Unuttum

ÜRGÜP TAHSİNAĞA KÜTÜPHANESİ

ÜRGÜP TAHSİNAĞA KÜTÜPHANESİ

Yazan: Yavuz İşçen
Mayıs 2008

Tahsinağa Kütüphanesi, kuruluşu çok eskilere, Osmanlı Devleti padişahlarından Abdülmecit dönemine kadar giden bir kütüphane. Padişahın, sarayından deve kervanı ile gönderdiği çoğu el yazması 817 cilt eserin İstanbul’dan yola çıkmasıyla başlayan öykü, sonraki yıllarda ülkemizde seyyar kütüphaneciliğin temellerinin atılmasına ve ‘Eşekli Kütüphaneci’ adıyla dünya çapında üne kavuşan kütüphane müdürü Mustafa Güzelgöz’e kadar birçok küçük ama çarpıcı öyküyü de içinde barındırıyor.

Tanzimat Fermanı ve eğitim hamlesi
Osmanlı Devleti padişahlarından Abdülmecit’in şehzadeliği sırasında sarayda çok iyi eğitim alarak yetiştiği biliniyor. Abdülmecit 1839 yılında tahta geçtikten sonra aldığı eğitimin de etkisiyle Osmanlı tarihinde ‘Tanzimat Fermanı’ olarak bilinen ve batılılaşma anlamında geniş etki yaratan yenilikçi bir hareket başlatmıştır. Bu yenilikler arasında eğitimle ilgili olanlar oldukça fazladır. Hatta bugünkü eğitim sistemimizin temellerinin o yıllarda atıldığını söylemek yanlış olmaz. Okumaya ve ilme düşkün olan padişah Abdülmecit zamanında birçok yeni okulun yanı sıra çeşitli kütüphaneler de kurulmuştur.

Tahsinağa sarayın kızlar ağası
Tahsinağa Kütüphanesi’nin öyküsü işte bu dönemde, Abdülmecit’in padişahlığı sırasında başlamaktadır. Bugün kütüphaneye adını veren Tahsinağa, ilk başlarda Osmanlı sarayında bahçıvan olarak çalışmaktadır. Sonradan sarayın harem kısmının idaresinden sorumlu olan kızlar ağası görevine yükseltilir. Kızlar ağası, Osmanlı sarayında önemli bir mevkiidir. Sıralamada sadrazam ve şeyhülislamdan sonra gelir. Tahsinağa son olarak sarayın kütüphanesinde görev almıştır. Saray kütüphanesinin düzeninden, padişahın istediği kitapların temininden ve okunan kitapların geri alınmasından sorumlu olan Tahsinağa, padişaha oldukça yakın bir konumda bulunuyordu.
Tahsinağa’nın Ürgüplü olup olmadığı tam olarak bilinmiyor. Ancak yakın arkadaşı Ürgüplü Hacı Derviş’in, Ürgüp’e bir kütüphane kazandırmak için Tahsinağa’dan yardım istediğini biliyoruz. Tahsinağa’nın konuyu uygun şekilde padişaha iletmesinden sonra, Abdülmecit Saray kütüphanesinde bulunan ve çoğu el yazması kitapların iki ya da üç örnek olanlarından bir örneğinin Ürgüp’te kurulacak bir kütüphaneye gönderilmesini uygun bulur. Ancak önce Ürgüp’te kütüphanenin yeri yapılacak, sonra da kitaplar gönderilecektir.

Temenni Tepesi’nde kütüphane açılıyor
Hacı Derviş, padişahın bu sözü üzerine hemen Ürgüp’te kütüphane binasının yapımı için çalışmalara başlar. Ürgüp’te bugün Temenni Tepesi olarak bilinen yerde tek odalı kümbet şeklindeki binayı inşa eder. 1855 yılında bina tamamlanır ve hem kütüphane hem de medrese olarak hizmet vermek üzere açılır. Kütüphanenin ilk kitapları padişahın İstanbul’dan develere yükleterek gönderdiği 817 cilt eserden oluşmaktadır. Bu eserler arasında yer alan bazı el yazmaları bugün de kütüphaneye gelen okuyucuların ilgisini çekmektedir. Kütüphaneye ‘Tahsinağa Kütüphanesi’ adı verilir. Hacı Derviş kütüphanenin ilk müdürüdür ve bu görevini 39 yıl boyunca sürdürür. 1894 yılında bu görevi oğlu Nail Derviş’e devreder. Nail Derviş kütüphaneyi 20 yıl idare eder.

Kütüphanenin taşınması
1914 yılında Tahsinağa Kütüphanesi, Şeyhülislam Hayri Efendi’nin çabalarıyla Osmanlı Devleti’nde vakıflarla ilgili işleri yürüten Evkaf Nezareti’ne bağlanmıştır. Aynı yıl kütüphane Temenni Tepesi’ndeki yerinden, Ürgüp’te bugünkü Karamanoğlu Camisi’nin yanındaki tek odalı binaya taşınmıştır. 1923 yılında Cumhuriyetin kurulmasından bir yıl sonra, halifelik ve Evkaf Nezareti kaldırılmıştır. Aynı yıl Tevhid-i Tedrisat kanunu çıkartılarak bütün medreseler kapatılmıştır. Bu tarihten sonra kütüphane Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olarak çalışmıştır. Tahsinağa Kütüphanesi 1914-1936 yılları arasında 24 yıl boyunca Kemali Hoca tarafından idare edilmiştir. Kemali Hoca döneminde kütüphane önceleri Halkevi, sonradan Hilal-i Ahmer (Kızılay) ve son olarak da Türk Hava Kurumu binası olarak hizmet etmiş bulunan binanın yanında tek odalı bir yere taşınmıştır (1934).

Eşekli kütüphane dönemi
1936’dan sonra Kemali Hoca’nın oğulları Hasan Efendi ve Mahmut Baltacıoğlu sırası ile kütüphaneyi idare etmişlerdir. Daha sonraki yıllarda Talat Patçı ve Şevkiye Aydemir kütüphanede görev almışlardır. Şevkiye Aydemir’in 1944 yılında görevinden ayrılmasından sonra, adı sonradan dünya çapında ‘Eşekli Kütüphaneci’ olarak ünlenecek Mustafa Güzelgöz kütüphane müdürü olmuştur.
Mustafa Güzelgöz’ün göreve başladığı yılda kütüphanedeki kitap sayısı kayıtlara göre 2300 cilttir. Mustafa Güzelgöz 1972 yılında emekli olduğunda kütüphanede 200 bin kitap bırakmıştır. Sadece bu rakam bile Mustafa Güzelgöz’ün 28 yıllık çalışma hayatı boyunca yaptıklarının büyüklüğünü bize anlatmaya yeter. Yürüttüğü çalışmanın boyutunu anlayabilmek açısından, 1990 yılında tüm Türkiye’de ödünç verilen kitap miktarının üçte biri kadar kitabı, Mustafa Güzelgöz’ün 1961 yılında sadece Ürgüp’ün köylerine dağıttığını söylemek sanırız yeterli olur.

Kütüphane bugünkü binasına kavuşuyor
Mustafa Güzelgöz’ün Ürgüp’e daha büyük bir kütüphane yapabilmek için çeşitli engellerle karşılaşmasına rağmen yoğun bir çaba gösterdiğini biliyoruz. Bu çabalar sonucu 1952 yılında Tahsinağa Kütüphanesi’nin yeni binası inşa edilmiştir. Binanın hükümet konağı olarak kullanılmak istenmesi üzerine kitaplar vakit kaybedilmeksizin öküz arabası ile yeni binaya taşınmıştır. Tahsinağa Kütüphanesi bu yıllarda tek katlıdır. Toplam iki oda ve iki deposu bulunmaktadır. 1955 yılında kütüphane binası Belediye’den 30 bin TL’ye satın alınmıştır. Aynı yıl bahçesine çamlar dikilip, küçük bir havuz yapılmıştır. 1966 yılında ise kütüphaneciliğin önderlerinden Adnan Ötüken’in 50 bin TL para yardımı ile yaptırılan kütüphanenin ikinci katı törenle hizmete açılmıştır. Böylece kütüphane son şeklini almıştır. Bugün Tahsinağa Kütüphanesi Ürgüp ilçe merkezinde aynı yerde ve aynı binada hizmetini sürdürmektedir.

Not: Bu yazı Peribacası Kapadokya Kültür ve Tanıtım Dergisi’nin Mayıs 2008 sayısında yayınlanmıştır. Derginin telif hakları ile korunmaktadır. Hiçbir şekilde kopyalanamaz.
www.cappadociaexplorer.com

Okunma Sayısı Okunma Sayısı: 3621 Eklenme Tarihi Tarih: 2009-06-23









Nevşehir Hava Durumu
İstatistik
Toplam : 44990572 ziyaretçi
Bugün : 27159 ziyaretçi
Dün : 32910 ziyaretçi
S. Yükleme Süresi : 0.72 sn

duvar kağıdı toplu mail


Copyright 2009 - Tüm hakları saklıdır. Sitemizdeki tüm fotoğraf, yazı, doküman ve düşünce ürünleri 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi kopyalanamaz. Aksine davrananlar hakkında avukatımız aracılığı ile hukuki takibat yapılacaktır.
 

cappadocia@cappadociaexplorer.com