TRT Türk TV’de 24 Mart 2011 akşamı yayınlanmaya başlayan ‘Yaşayan Bellek’ isimli belgeselin 30 dakikalık ilk bölümünde Ürgüp’e bağlı Mustafapaşa beldesinde yaşayan mübadiller konu edildi. “Naime Kete Münevver Tato i Çemçe (Naime Teyze, Münevver Abla ve Cem)” adı ile gösterilen ilk bölümün çekimleri Mustafapaşa ile Yunanistan’ın Kastorya bölgesindeki köylerde yapıldı. Yönetmenliğini Rıza Baloğlu’nun, yapımcılığını ise Sevinç Baloğlu’nun üstlendiği belgeselin sunumu Mustafapaşa’da yaşayan bir 3. kuşak mübadil olan Süreyya Aytaş tarafından gerçekleştirildi.
Mübadelenin öyküsünü ilk kez üç kuşağın anlatımıyla ekrana getiren belgeselde, 100 yaşındaki Naime Teyze’nin 14 yaşındayken geldiği ve bir daha asla göremediği köyünü, onun gözleriyle gezen 3. kuşak mübadillerinden beyin cerrahı Prof. Dr. Cem Açıkbaş anlatıyor. İkinci kuşak mübadil Münevver Tato ise doğmadığı toprakların dilindeki türküleriyle belgesele katılıyor.
“Dışarıdan bakınca bir hayat; içine girince bin hikaye…”
Bir sözlü tarih çalışması olan ‘Yaşayan Bellek’ belgesel projesi, “Dışarıdan bakınca bir hayat; içine girince bin hikaye…” sloganıyla ve “Dede ve ninelerimiz sadece bizimle yaşayan büyüklerimiz değil, bilinmeyen bir tarihin ve kültürün tanıkları. Onların anlattıklarını kayda geçirip gönderin; seçilen projenizi birlikte çekelim” çağrısıyla yola çıktı. Proje için yapılan başvurular 2010 Kasım ayına kadar kabul edildi. Ardından, Doğan Hızlan, Ferzan Özpetek, Ece Temelkuran, Ümit Sezgin, Murat Menteş ve Sevinç Baloğlu’ndan oluşan seçici kurul, başvuruda bulunan 150 öyküyü değerlendirerek çekilecek projeleri belirledi. Belgesel, proje ekibinin pilot olarak belirlediği altı öykü ile birlikte toplam 26 bölümden oluşuyor.
Proje, Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Arzu Öztürkmen, Sabancı Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Leyla Neyzi ve tarih araştırmacısı Recdet Sakaoğlu’nun danışmanlığında yürütülüyor.